ARQUÉTIPOS!

Claves para a rehabilitaciA?n dun muro de cachoterA�a

Arquétipos!, construcción

Comments Closed


Comparte este articulo

Hoxe queremos falar da recuperaciA?n dos muros tradicionais de cachoterA�a. Estes elementos foron fundamentais A? hora de definir o noso territorio e estA?n sendo paulatinamente substituA�dos por canterA�a de escaso valor, cun gasto desorbitado de material e unha pegada ecolA?xica maior.

Estamos a falar deses muros de pedra e terra, coas xuntas cheas de herba, fento ou calquera outra especie vexetal, moitas veces medio empenados polas fatigas e a falta de mantemento, deses que parece que levan a�?toda a vida no sitioa�?.

CamiA�o tradicional do Pazo de PiA�eiro, o lousado do chan A� de pedra e os muros que o definen son de cachoterA�a e terra

Nin que dicir ten que estamos realmente implicados na sA?a conservaciA?n e que creemos que a substituciA?n que se viu producindo nos A?ltimos anos ten mA?is que ver coa paulatina desapariciA?n do oficio do canteiro e das xeraciA?ns que nos preceden ca cunha mellora nas prestaciA?ns dos muros que se fan de novo.

AsA� pois, e igual que fixemos co artigo que escribimos para A? rehabilitaciA?n da Escola de Moreira, daremos unhas pautas para que cando vos atopedes cun destes muros, teA�ades unha alternativa econA?mica, ecolA?xica e segura que seguir.

1A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A� CoA�ecer o elemento a recuperar

Este punto parece obvio pero non debemos deixar de recordar que antigamente non se traballaba con elementos industrializados, cada canteiro tiA�a o seu xeito, i e fundamental coA�ecer cales foron as ideas que guiaron A? antigo mestre.

Debemos ter unha certa prA?ctica en lectura de paramentos e estereotomA�a pois serA? preciso a�?radiografara�? o muro para coA�ecer onde estA?n as fortalezas e as feblezas. RecomendA?mosvos unha limpeza manual dos elementos vexetais antes de proceder a lectura, asA� vos serA? mA?is sinxelo facer algA?n croquis ou algA?n bosquexo dos puntos clave, as pedras de maior tamaA�o etc…

 

Muro do adro da igrexa de ChaA�n antes e despois da limpeza dos elementos vexetais. Na imaxe inferior pA?dese observar que as raA�ces das acacias plantadas enriba saA�an como novas A?rbores do paramento. TamA�n a�?apareceua�? na parte inferior, unha galerA�a tallada en pedra para o desaugue das pluviais do adro.

2A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A� Desmontar por medios manuais

Na A�poca usA?banse polipastos para erguer as pedras pero cada unha delas era movida por un ou dous operarios ata a sA?a posiciA?n final. Deberemos desmontar as partes que A�queramos rehabilitar igual a como foron construA�das, coas mans.

Desmontaxe por medios manuais da esquina esborrallada do muro do adro da igrexa de ChaA�n. A pedra deberA? acopiarse para a posterior recolocaciA?n

3A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A� A cimentaciA?n

Unha vez desmontado o muro deberemos atopar a cimentaciA?n. Esta soe estar feita por cachoterA�a de maior tamaA�o apoiada sobre o terreo firme. O normal A� que non teA�a problemas pero non estA? de mA?is proceder a una limpeza e si A� preciso asentado das pedras da base.

Asentado das pedras da base do muro do adro da Igrexa de ChaA�n

4A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A� A montaxe

Igual ca desmontaxe deberA? ser por medios manuais.

Esta A� aparte mA?is delicada e ten varios puntos fundamentais:

4.1 A cara importante do muro, en termos de estabilidade,A� A� a traseira. Todos estamos afeitos a pensar que a cara vista A� a que define o ben ou mal traballado que estA? o paramento pero isto non A� asA�. A cara oculta define a trabazA?n entre o muro e o terreo, aspecto que determinarA? a estabilidade do conxunto en termos de resistencia as cargas horizontais. Para conseguir unha boa cara oculta deberemos colocar pedras no sentido perpendicular A? muro para garantir unha boa ligazA?n.

FotografA�a do muro do adro da igrexa de ChaA�n onde se observa como cada certo tempo hai pedras que se colocan co lado longo perpendicular A? cara do muro

A montaxe deberA? facerse en a�?tongadasa�? dun metroA� ou metro e medio, nunca se deberA? subir todo o muro de golpe. Unha vez levantada cada tongada serA? fundamental o apisoado da cara posterior do muro.A� Esta tarefa deberA? facerse con xabre ou terra que teA�amos dispoA�ible na zona A? que lle engadiremos algo de auga.

Cos niveles botados procederemos A? montaxe da tongada e cando estA� rematada procederemos A? recheo da cara posterior con xabre hA?mido e A? posterior apisonado.

4.2A�A� As xuntas entre as pedras encheranse con a�?rachasa�?, pequenas pedras feitas co sobrante dos encaixes das maiores. Lembremos que os materiais a usar son pedra e terra, en caso de precisar algA?n consolidante usar morteiros de cal, que son mA?is elA?sticos cos de cemento, na cara posterior.

5A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A�A� O remate

Si A� posible deberemos dotar A?s muros dun remate de cachotarA�a ou canterA�a que deberemos tallar para a ocasiA?n, presentando una cara superior ben traballada que minimice as entradas de auga pola cabeza.

Cara superior do muro do adro da igrexa de ChaA�n rematado cun banco de laixas de canterA�a do paA�s embolicadas con morteiro de cal.

Embolicado entre as pedras do respaldo do asento da cara superior do muro do adro. As laxas estA?n traballadas de xeito que teA�en un espacio entre elas, normalmente cilA�ndrico, para encher de morteiro de cal e mellorar a trabazA?n.

6 A� A� A� A� A� A� A� A�O acabado

A cachoterA�a non A� preciso numerala, ordenala e colocala na mesma posiciA?n como sA� lle ocorre A? canterA�a. As pedras se reubicarA?n na mellor posiciA?n e se traballarA?n na cara vista para dar cos niveis do resto do paramento.

 

FAQ

A?Son as raA�ces un elemento perigoso que debemos evitar?

Este tipo de muros son moi deformables, adA?ptanse con verdadeira audacia A?s presiA?ns horizontais. Seguro que mA?is de un de vos vA�stedes como estes paramentos teA�en barrigas considerables e aA�nda asA� se manteA�en en pA�. Isto dA�bese a que constitA?en un “todo”co terreo e a vexetaciA?n e as raA�ces fan un papel de a�?ligantea�? asA� que en principio non deben ser algo perigoso, todo A? contrario.

A?Non son mellores os morteiros de cemento?

Depende para quA�, os morteiros de cemento aguantan mellor as compresiA?ns pero teA�en a pega de que son pouco deformables. En elementos como o que nos ocupa buscamos esta deformabilidade polo que si queremos usar algA?n tipo de morteiro (que non A� imprescindible como xa dixemos antes) que sexa de cal.